Dwight L. Moody và Robert G. Ingersoll:
Hai Con Đường, Hai Niềm Tin


Dwight L. Moody và Robert G. Ingersoll
Cuối thế kỷ 19, nước Mỹ chứng kiến sự xuất hiện của
hai diễn giả nổi bật, cả hai đều có sức ảnh hưởng mạnh mẽ và khả năng lôi cuốn
hàng ngàn người nghe. Một người là Dwight Lyman Moody, nhà truyền giảng nổi tiếng
của phong trào Tin Lành. Người kia là Robert Green Ingersoll, luật sư và diễn
giả lừng danh của phong trào tự do tư tưởng.
Điều đáng chú ý là cả hai đều sống gần như cùng một thời
đại, đều có tài ăn nói, đều được công chúng ngưỡng mộ, nhưng lại đi theo hai hướng
hoàn toàn trái ngược. Nếu Moody kêu gọi con người đặt lòng tin nơi Đức Chúa Trời,
thì Ingersoll khuyến khích con người tin vào lý trí của chính mình. Nếu Moody
nhìn thấy nhu cầu lớn nhất của con người là được cứu rỗi, thì Ingersoll cho rằng
điều con người cần nhất là được giải phóng khỏi tôn giáo và những điều ông gọi
là “mê tín.”
Hai Con Người, Hai Xuất Phát Điểm
Dwight L. Moody sinh ngày 5 tháng 2 năm 1837 tại tiểu
bang Massachusetts trong một gia đình nghèo. Cha ông mất sớm, để lại gánh nặng
cho mẹ và các con. Tuổi thơ cơ cực khiến Moody không được học hành nhiều. Ông
chỉ là một thanh niên bán giày bình thường trước khi tin Chúa và bắt đầu dấn
thân vào công việc truyền giảng.
Trái lại, Robert G. Ingersoll sinh ngày 11 tháng 8 năm
1833 tại New York. Ông là con của một mục sư Tin Lành. Ngay từ nhỏ, ông đã tiếp
xúc với tôn giáo, Kinh Thánh và đời sống Hội Thánh. Thế nhưng, khi trưởng
thành, ông dần dần rời bỏ đức tin của cha mình và trở thành một trong những tiếng
nói mạnh mẽ nhất chống lại niềm tin Cơ Đốc tại Hoa Kỳ.
Điều đặc biệt là hai con người ấy xuất thân gần như đối
nghịch:
- Moody lớn
lên trong thiếu thốn nhưng tìm thấy niềm tin.
- Ingersoll
lớn lên giữa tôn giáo nhưng lại chọn sự hoài nghi.
Con Đường Của Dwight L. Moody
Moody tin chắc rằng Kinh Thánh là Lời của Đức Chúa Trời
và rằng con người không thể tự cứu lấy mình. Theo ông, tội lỗi là vấn đề sâu xa
nhất của nhân loại, và chỉ có Chúa Giê-xu mới có thể giải quyết vấn đề ấy.
Ông thường giảng về:
- sự ăn
năn,
- sự tha
thứ,
- thiên
đàng,
- sự sống
đời đời,
- và tình
yêu của Đức Chúa Trời dành cho con người.
Cách nói của Moody rất đơn sơ. Ông không dùng nhiều
triết lý hay lập luận phức tạp. Ông kể những câu chuyện đời thường, dùng những
ví dụ gần gũi, nhưng lời nói của ông lại chạm đến lòng người. Hàng ngàn người
đã thay đổi cuộc đời sau khi nghe Moody giảng.
Moody cũng sáng lập những trường Kinh Thánh và các
công tác giáo dục, sau này trở thành nền tảng cho "Moody
Bible Institute", "Christian
educational institution in Chicago"]
Di sản ông để lại không chỉ là những bài giảng, nhưng còn là vô số cuộc
đời được biến đổi.
Có lần Moody nói:
“Một ngày kia quý vị sẽ nghe rằng D. L. Moody đã chết.
Đừng tin điều đó! Lúc ấy tôi sẽ sống hơn bao giờ hết.”
Câu nói ấy bày tỏ niềm tin sâu xa của ông rằng cái chết
không phải là chấm hết, nhưng là bước vào sự sống đời đời với Đức Chúa Trời.
Con Đường Của Robert G. Ingersoll
Robert Ingersoll lại đi theo một hướng khác. Ông trở
thành luật sư, chính khách và diễn giả nổi tiếng khắp nước Mỹ. Người ta gọi ông
là “The Great Agnostic” – “Nhà hoài nghi lớn, người theo thuyết bất khả tri”
Ingersoll công kích Kinh Thánh, phủ nhận hỏa ngục, phản
đối các giáo điều tôn giáo và cho rằng con người không nên dựa vào đức tin
nhưng phải dựa vào lý trí, khoa học và tự do cá nhân.
Theo Ingersoll:
- tôn giáo
thường làm con người sợ hãi,
- Kinh
Thánh chứa nhiều điều khó tin,
- con người
cần được giải phóng khỏi sự ràng buộc của thần quyền,
- và xã hội
sẽ tiến bộ hơn khi lý trí được đặt lên trên hết.
Ông là một diễn giả hùng biện xuất sắc. Lời nói của
ông sắc bén, đầy lý luận và đôi khi pha lẫn sự châm biếm. Nhiều người say mê
tài hùng biện của ông và xem ông là biểu tượng của tư tưởng tiến bộ.
Tuy nhiên, đằng sau những bài diễn thuyết đầy lý trí ấy
là một quan điểm rất rõ ràng: Ingersoll không tin rằng con người cần một Đấng Cứu
Thế.
Sự Khác Biệt Nằm Ở Chỗ Nào?
Sự khác biệt giữa Moody và Ingersoll không chỉ là sự
khác biệt giữa một người tin Chúa và một người vô thần. Sâu xa hơn, đó là sự
khác biệt trong cách họ nhìn con người.
Ingersoll nhìn con người chủ yếu qua phương diện tâm
trí và nhân cách. Ông cho rằng nếu trí óc được khai sáng, nếu con người được
giáo dục và được tự do suy nghĩ, thì xã hội sẽ trở nên tốt đẹp hơn.
Moody lại nhìn con người theo quan điểm Kinh Thánh.
Ông tin rằng con người không chỉ có thân xác và lý trí, nhưng còn có phần linh
– phần sâu kín nhất, phần cốt lõi, nơi con người
liên hệ với Đức Chúa Trời.
Theo Moody:
- Trí óc
có thể được giáo dục,
- Tình cảm
có thể được cảm động,
- Ý chí có
thể được rèn luyện,
- Nhưng nếu
phần linh chưa được tái sinh, con người vẫn chưa thật sự được biến đổi.
Kinh Thánh diễn tả điều đó trong 1 Tê-sa-lô-ni-ca
5:23:
“Nguyền xin chính Đức Chúa Trời bình an khiến anh em
nên thánh trọn vẹn, và nguyền xin tâm thần, linh hồn, thân thể của anh em được
giữ vẹn, không
chỗ trách được...”
Từ góc nhìn thần học Cơ Đốc, có thể tóm tắt sự khác biệt
ấy như sau:
- Mind:
suy nghĩ, lý trí.
- Soul:
tình cảm, ý chí, nhân cách.
- Spirit:
phần linh, khả năng tương giao với Đức Chúa Trời.
Ingersoll chú trọng đến “mind” và “soul.” Ông muốn
thay đổi con người bằng tri thức, giáo dục và lý luận.
Moody chú trọng đến “spirit.” Ông tin rằng điều con
người cần nhất không chỉ là enlightenment of the mind – sự khai sáng của trí óc
– nhưng là regeneration of the spirit – sự tái sinh của phần linh.
Có thể nói ngắn gọn:
Ingersoll hỏi: “Con người nghĩ gì, tư duy gì?”
Moody hỏi: “Phần linh của con người đang sống hay chết
trước mặt Đức Chúa Trời?”
Hai Thông Điệp Đối Nghịch
Dù không bao giờ tranh luận công khai với nhau, Moody
và Ingersoll thường được xem như hai biểu tượng đối nghịch của nước Mỹ thời bấy
giờ.
- Moody đại
diện cho đức tin.
- Ingersoll
đại diện cho sự hoài nghi.
- Moody
kêu gọi con người nhìn lên Đức Chúa Trời.
- Ingersoll
kêu gọi con người chỉ tin vào chính mình.
Người ta từng tóm tắt sự khác biệt ấy bằng những câu rất
ngắn:
Ingersoll nói nhiều về cuộc đời này; Moody nói nhiều về
đời sau.
Ingersoll làm cho người ta suy nghĩ; Moody làm cho người
ta ăn năn.
Ingersoll nói: “Không có thiên đàng.”
Moody nói: “Có một thiên đàng, và Chúa Giê-xu đã mở đường.”
Cuối Cuộc Đời
Robert G. Ingersoll qua đời ngày 21 tháng 7 năm 1899.
Dwight L. Moody qua đời vài tháng sau, ngày 22 tháng 12 năm 1899.
Nhiều câu chuyện truyền miệng về cái chết của hai người
thường bị thêu dệt quá mức. Có người kể rằng Ingersoll chết trong tuyệt vọng,
còn Moody chết trong sự vui mừng. Thực tế, các sử gia cho biết Ingersoll qua đời
khá yên lặng tại nhà riêng và vẫn giữ lập trường hoài nghi cho đến cuối cùng.
Trong khi đó, Moody ra đi với niềm hy vọng của một người
tin Chúa. Trước khi qua đời, ông nói với gia đình rằng ông đang nhìn thấy “đất
thiên đàng.”
Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả không phải là những
lời cuối cùng của họ, nhưng là điều họ đã tin và rao giảng suốt cả cuộc đời.
Bài Học Cho Chúng Ta Hôm Nay
Cuộc đời của Moody và Ingersoll nhắc nhở rằng hai người
đều có thể thông minh, tài giỏi, nổi tiếng và đầy ảnh hưởng, nhưng vẫn đi đến
hai kết luận hoàn toàn khác nhau về Đức Chúa Trời.
Lý trí là điều quý giá, nhưng lý trí tự nó không đủ để
trả lời những câu hỏi lớn nhất của đời người:
- Tôi là
ai?
- Tôi sống
để làm gì?
- Sau cái
chết sẽ ra sao?
- Làm thế
nào để con người thật sự được biến đổi?
Kinh Thánh không bảo con người từ bỏ lý trí. Ngược lại,
Kinh Thánh mời gọi chúng ta suy nghĩ, tra xét và tìm kiếm chân lý. Nhưng đồng
thời, Kinh Thánh cũng cảnh báo rằng nếu con người chỉ tin vào chính mình mà
không cần Đức Chúa Trời, thì cuối cùng họ sẽ đánh mất điều quan trọng nhất.
Sứ đồ Phao-lô viết rằng:
“Người có tâm trí xác thịt thì nghịch cùng Đức Chúa Trời.” (Rô-ma 8:7).
Còn trong Công vụ 17:11, Kinh Thánh khen những người
Bê-rê vì họ không tin một cách mù quáng, nhưng tra xem điều được giảng có thật
hay không.
Cuối cùng, câu hỏi lớn nhất không phải là chúng ta nổi
tiếng đến đâu, học cao đến đâu hay nói hay đến đâu. Câu hỏi lớn nhất là:
Chúng ta đang đặt niềm tin nơi ai?
Dwight L. Moody đặt niềm tin nơi Chúa Cứu Thế.
Robert G. Ingersoll đặt niềm tin nơi lý trí con người.
Và mỗi chúng ta cũng phải chọn con đường cho riêng mình, và ai chọn nấy…chịu.