DÙNG ÓC SÁNG TẠO VÀ SỰ KHÔN NGOAN CHÚA BAN

 ÓC SÁNG TẠO VÀ SỰ KHÔN NGOAN CHÚA BAN

Bí quyết sống hiệu quả hơn, ít tốn sức, tiết kiệm thì giờ và vui hưởng cuộc sống mỗi ngày

“Hãy xem xét cẩn thận về cách ăn ở của anh em, đừng như người dại dột, nhưng như người khôn ngoan. Hãy lợi dụng thì giờ, vì những ngày là xấu.” (Ê-phê-sô 5:15–16)

1. Đức Chúa Trời ban cho con người không chỉ sức lực mà còn trí tuệ

Khi tạo dựng con người theo hình ảnh Ngài (Sáng Thế Ký 1:26–27), Đức Chúa Trời ban cho chúng ta khả năng suy nghĩ, học hỏi, tưởng tượng, sáng tạo và giải quyết vấn đề.

Con người không có đôi cánh như chim, nhưng sáng chế máy bay. Không chạy nhanh như ngựa, nhưng chế tạo xe hơi. Không có sức mạnh như voi, nhưng xây dựng được những công trình vĩ đại.

Đó là nhờ óc sáng tạo (creativity), trí thông minh (intelligence) và khả năng vận dụng kiến thức (ingenuity).

Tuy nhiên, sáng tạo chưa chắc là khôn ngoan. Người thông minh có thể nghĩ ra nhiều sáng kiến, nhưng nếu dùng chúng vào mục đích ích kỷ, gian dối hoặc gây tổn hại cho người khác, thì sự thông minh ấy không đem lại phước hạnh.

Óc sáng tạo giúp chúng ta tìm ra cách làm mới; sự khôn ngoan giúp chúng ta chọn cách làm đúng.

Châm Ngôn 9:10 dạy rằng: “Kính sợ Đức Giê-hô-va, ấy là khởi đầu sự khôn ngoan.”

2. Làm việc bằng trí óc, đừng chỉ bằng sức lực

Truyền Đạo 10:10 đưa ra một bài học rất thực tế: Nếu lưỡi rìu bị cùn mà không mài, người đốn cây phải dùng nhiều sức hơn; nhưng sự khôn ngoan giúp công việc thành công.

Thật là một hình ảnh tuyệt vời!

Người thiếu suy nghĩ cứ cố gắng chặt cây bằng chiếc rìu cùn. Người khôn ngoan dừng lại, mài rìu cho bén, rồi mới tiếp tục.

Người thứ hai có vẻ mất thì giờ lúc đầu, nhưng cuối cùng lại hoàn thành công việc nhanh hơn, nhẹ nhàng hơn.

Trong đời sống cũng vậy. Nhiều khi chúng ta quá bận rộn làm việc mà quên tự hỏi:

Có cách nào đơn giản hơn, nhanh hơn, an toàn hơn mà vẫn đạt kết quả tốt không?

Chẳng hạn, trước khi ra khỏi nhà, chúng ta có thể sắp xếp một chuyến đi để vừa mua thực phẩm, lấy thuốc, gửi thư và giải quyết những việc cần thiết. Thay vì đi bốn chuyến, chỉ cần một chuyến!

Một chút suy nghĩ có thể tiết kiệm nhiều giờ và nhiều sức lực.

Khôn ngoan không phải lúc nào cũng là làm việc nhiều hơn, mà là biết làm việc đúng cách hơn.

3. Tận dụng óc sáng tạo trong sinh hoạt hằng ngày

Ở tuổi trẻ, chúng ta thường có nhiều sức lực nhưng thiếu kinh nghiệm. Khi tuổi cao, sức lực giảm dần, nhưng kinh nghiệm sống lại trở thành một kho tàng quý báu.

Vì thế, tuổi già không nhất thiết phải là thời kỳ giảm năng suất, mà có thể là thời kỳ làm ít hơn nhưng đạt kết quả có ý nghĩa hơn.

Trong nhà bếp, chúng ta có thể chuẩn bị nguyên liệu một lần cho vài bữa ăn, sử dụng những dụng cụ thích hợp để giảm công sức.

Trong việc nhà, sắp xếp đồ vật thường dùng ở nơi dễ lấy, tránh phải cúi xuống, leo cao hoặc tìm kiếm mất thì giờ.

Trong việc quản lý cuộc sống, sử dụng lịch nhắc hẹn, danh sách công việc, thanh toán tự động khi thích hợp, hoặc điện thoại thông minh để ghi nhớ những điều quan trọng.

Trong việc học Kinh Thánh, có thể dùng bảng tóm tắt, câu hỏi trắc nghiệm, chữ viết tắt (acronyms), sơ đồ tư duy và công nghệ để ghi nhớ, ôn tập, chia sẻ Lời Chúa.

Những sáng kiến nhỏ ấy có thể đem lại lợi ích lớn lao.

Một câu hỏi rất đáng tập thành thói quen mỗi ngày là:

“Việc này tôi đã làm nhiều lần rồi. Có cách nào làm tốt hơn mà ít tốn công sức và thì giờ hơn không?”

4. Sự khôn ngoan còn là biết điều gì không cần làm

Không phải công việc nào cũng đáng dành thì giờ và sức lực.

Chúa Giê-su từng đến nhà Ma-thê và Ma-ri. Ma-thê bận rộn phục vụ, còn Ma-ri ngồi dưới chân Chúa để nghe lời Ngài.

Chúa không lên án việc phục vụ, nhưng nhắc Ma-thê rằng bà đang lo lắng, bối rối về nhiều việc, trong khi Ma-ri đã chọn phần tốt (Lu-ca 10:38–42).

Bài học không phải là ngừng làm việc, nhưng là biết phân biệt việc quan trọng với việc chỉ làm chúng ta bận rộn.

Một ngày có thể đầy ắp công việc mà vẫn thiếu ý nghĩa. Ngược lại, một ngày đơn giản với sự cầu nguyện, học hỏi, chăm sóc sức khỏe, thăm hỏi người thân và giúp đỡ một người đang cần có thể là một ngày thật phong phú.

Sự khôn ngoan giúp chúng ta biết lúc nào nên làm, lúc nào nên nghỉ, việc nào nên tự làm và việc nào nên nhờ người khác.

Nghỉ ngơi đúng lúc không phải là lười biếng. Đó cũng là một cách quản lý khôn ngoan sức lực Chúa ban.

5. Học hỏi không ngừng để làm mới tư duy

Người xưa có câu:

“Công dục thiện kỳ sự, tất tiên lợi kỳ khí.”

工欲善其事，必先利其器。

Nghĩa là: Người thợ muốn làm tốt công việc thì trước hết phải làm cho dụng cụ của mình sắc bén. (Luận Ngữ 15:10, theo cách đánh số thông dụng.)

Ngày nay, dụng cụ ấy không chỉ là búa, cưa hay chiếc rìu, mà còn là kiến thức, kinh nghiệm, máy tính và công nghệ.

Một người cao tuổi biết sử dụng điện thoại, máy tính, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể đọc sách, học Kinh Thánh, viết bài, liên lạc với con cháu và phục vụ Hội Thánh mà không cần đi lại nhiều.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ. Nó có thể giúp tiết kiệm thì giờ, nhưng cũng có thể khiến chúng ta lãng phí hàng giờ vào những điều vô ích.

Vì vậy, phải để sự khôn ngoan điều khiển công nghệ, chứ đừng để công nghệ điều khiển cuộc sống.

Khổng Tử cũng dạy:

“Học nhi bất tư tắc võng, tư nhi bất học tắc đãi.”

學而不思則罔，思而不學則殆。

Nghĩa là: Học mà không suy nghĩ thì mờ mịt; suy nghĩ mà không học thì nguy hiểm. (Luận Ngữ 2:15.)

Đây là lời nhắc nhở quý báu: Muốn sáng tạo tốt, chúng ta phải tiếp tục học hỏi và suy xét.

6. Khôn ngoan là dùng thời gian tiết kiệm được cho những điều có giá trị

Nếu mỗi ngày nhờ tổ chức công việc hợp lý mà tiết kiệm được 30 phút, thì một năm chúng ta có thêm hơn 182 giờ, tương đương hơn bảy ngày trọn vẹn!

Nhưng câu hỏi quan trọng hơn là: Chúng ta sẽ làm gì với số thì giờ ấy?

Dùng để nghỉ ngơi, bồi dưỡng sức khỏe? Đọc Kinh Thánh, cầu nguyện? Trò chuyện với vợ chồng, con cháu? An ủi một người cô đơn? Khích lệ một người đang gặp khó khăn?

Đó mới chính là mục đích cao đẹp của việc tiết kiệm thời gian.

Thi Thiên 90:12 chép:

“Cầu xin Chúa dạy chúng tôi biết đếm các ngày chúng tôi, hầu cho chúng tôi được lòng khôn ngoan.”

Chúng ta không thể kéo dài một ngày thành 25 giờ, nhưng có thể làm cho 24 giờ Chúa ban trở nên ý nghĩa hơn.

7. Năm chữ KHÔN để thực hành mỗi ngày

Tôi xin đề nghị một phương pháp đơn giản, dễ nhớ:

• K – Kính sợ Chúa: Tìm kiếm sự hướng dẫn của Ngài trước những quyết định quan trọng.

• H – Học hỏi: Luôn tìm thêm kiến thức và phương pháp mới.

• Ô – Ôn xét: Nhìn lại cách làm cũ để nhận ra điều cần cải thiện.

• N – Nghĩ sáng tạo: Tìm cách làm đơn giản, an toàn và hiệu quả hơn.

Và thêm một chữ N – Nghỉ ngơi đúng lúc, để giữ gìn sức khỏe thể chất, tinh thần và tâm linh.

Năm điều ấy giúp chúng ta không chỉ sống năng động mà còn sống quân bình.

Kết luận: Sống khôn ngoan, không phải sống vội vàng

Đức Chúa Trời không đòi hỏi chúng ta lúc nào cũng phải bận rộn, nhưng muốn chúng ta trở thành những người quản gia trung tín đối với thì giờ, sức khỏe, trí tuệ và cơ hội Ngài giao phó.

Đặc biệt trong những năm tháng cuối đời, chúng ta càng cần vận dụng kinh nghiệm, óc sáng tạo và sự khôn ngoan để sống nhẹ nhàng hơn, vui vẻ hơn và hữu ích hơn.

Đừng chỉ hỏi: “Hôm nay tôi đã làm được bao nhiêu việc?”

Hãy hỏi thêm:

“Hôm nay tôi đã làm được những việc gì thật sự có giá trị, với cách làm khôn ngoan, ít hao tổn sức lực và đẹp lòng Chúa?”

Vì mục đích sau cùng không phải là làm được thật nhiều, mà là sử dụng tốt những gì Chúa đã ban.

Và khi tuổi tác khiến bước chân chậm lại, chúng ta vẫn có thể tiếp tục tiến lên bằng trí tuệ, tình yêu thương, kinh nghiệm và đức tin.

Xin kết thúc bằng bốn câu thơ:

Chúa ban trí tuệ sáng soi, Khôn ngoan suy xét, vun bồi ngày qua. Bớt công, thêm nghĩa đậm đà, Thì giờ dâng Chúa, tuổi già nở hoa.

Một đời sống khôn ngoan không nhất thiết là làm nhiều hơn, mà là làm đúng hơn, nhẹ nhàng hơn và có ý nghĩa hơn — để còn sức khỏe, thì giờ và tấm lòng phục vụ Chúa, yêu thương người.