Ê-sai 19–20 đã ứng nghiệm thế nào theo thời gian?

 

Ê-sai 19–20 đã ứng nghiệm thế nào theo thời gian?

Dòng thời gian tổng quát

Thời gian	Biến cố lịch sử	Lời tiên tri liên hệ
Khoảng 713–711 TCN	Ê-sai đi chân không, mặc rất ít quần áo trong ba năm làm dấu lạ	Ê-sai 20:2–3
711 TCN	Sa-gôn II đánh chiếm Ách-đốt	Ê-sai 20:1
701 TCN	Quân Ai Cập–Cút không cứu nổi Giu-đa khỏi A-si-ri	Ê-sai 20:5–6
671 TCN	Ê-sa-Ha-đôn, vua A-si-ri, xâm chiếm Ai Cập, chiếm Memphis	Ê-sai 19:4; 20:4
667–663 TCN	A-su-ba-ni-ban tiếp tục đánh Ai Cập; Thebes bị chiếm và cướp phá	Ê-sai 19:4; 20:4
Thế kỷ V TCN trở đi	Cộng đồng Do Thái sống và thờ phượng Đức Chúa Trời tại Ai Cập	Ê-sai 19:18–21—ứng nghiệm một phần
Thời Tân Ước đến nay	Phúc âm đến Ai Cập, A-si-ri cổ và các dân ngoại	Ê-sai 19:21–25—ứng nghiệm thuộc linh một phần
Tương lai	Ai Cập, A-si-ri và Israel cùng thờ phượng Đức Chúa Trời trong hòa bình	Ê-sai 19:23–25—sự ứng nghiệm trọn vẹn có lẽ vẫn còn ở tương lai

 

I. Ê-sai 20: lời tiên tri đã ứng nghiệm khá rõ

1. Ách-đốt bị A-si-ri chiếm – năm 711 TCN “Năm Tạt-tan, chịu sai bởi Sa-gôn vua A-si-ri, đến đánh Ách-đốt và chiếm lấy…” — Ê-sai 20:1

Ách-đốt, một thành của người Phi-li-tin, nổi loạn chống A-si-ri và trông chờ Ai Cập cùng Cút giúp đỡ. Vua Sa-gôn II sai quân đến dẹp cuộc nổi loạn và sáp nhập Ách-đốt vào đế quốc A-si-ri năm 711 TCN. Biến cố này được xác nhận qua các văn khắc A-si-ri. University of Pennsylvania—Sargon II

2. Ê-sai làm dấu lạ trong ba năm

“Ê-sai đã đi trần và chân không trong ba năm, làm dấu và điềm về Ai Cập và Ê-thi-ô-bi.”
— Ê-sai 20:3

“Trần” ở đây có lẽ không nhất thiết là hoàn toàn không mặc quần áo, nhưng là bỏ áo ngoài và y phục đặc trưng, mang dáng vẻ của một tù binh bị làm nhục.

Dấu lạ này cảnh cáo Giu-đa:

Đừng đặt hy vọng nơi Ai Cập và Cút để được giải cứu khỏi A-si-ri.

3. Tù binh Ai Cập và Cút bị A-si-ri dẫn đi

“Vua A-si-ri sẽ dẫn những phu tù Ai Cập và những kẻ bị đày ở Ê-thi-ô-bi… trần truồng và chân không.”
— Ê-sai 20:4

Điều này chưa xảy ra trọn vẹn ngay năm 711 TCN. Khi đó, Ách-đốt bị chiếm, nhưng Ai Cập chưa bị A-si-ri chinh phục hoàn toàn.

Lời ấy được ứng nghiệm rõ hơn về sau:

• Năm 671 TCN: Vua A-si-ri Ê-sa-Ha-đôn xâm chiếm Ai Cập và chiếm Memphis. British Museum gọi ông là vị vua nổi tiếng bởi cuộc chinh phục Ai Cập năm 671 TCN. British Museum—Esarhaddon
• Năm 667–663 TCN: A-su-ba-ni-ban tiếp tục đánh Ai Cập.
• Năm 663 TCN: Thành Thebes, tức Nô-A-môn, bị chiếm và cướp phá. Cuộc hành quân năm 664–663 TCN được ghi lại trong tư liệu của A-su-ba-ni-ban. Uppsala University—Ashurbanipal’s Egyptian campaign

Như vậy, lời tiên tri trong Ê-sai 20 được nói trước khoảng bốn mươi năm hoặc hơn, rồi ứng nghiệm khi A-si-ri thật sự chinh phục Ai Cập.

4. Niềm hy vọng của Giu-đa bị làm cho hổ thẹn

“Dân cư miền bờ biển này… sẽ nói rằng: Kìa, ấy là những kẻ mà chúng ta trông cậy…”
— Ê-sai 20:5–6

Điều này đã ứng nghiệm về ý nghĩa chính trị. Giu-đa và các nước nhỏ quanh đó nhận ra rằng:

• Ai Cập không đủ sức chống lại A-si-ri;
• liên minh chính trị không thể bảo đảm sự giải cứu;
• chỉ Đức Chúa Trời mới là nơi nương cậy chắc chắn.

II. Ê-sai 19:1–15 — đã ứng nghiệm qua sự suy yếu của Ai Cập

1. Nội chiến và rối loạn chính trị

“Ta sẽ giục người Ai Cập nghịch cùng người Ai Cập; ai nấy sẽ đánh anh em mình…”
— Ê-sai 19:2

Trong thế kỷ VIII–VII TCN, Ai Cập trải qua:

•  Vì vậy, lời tiên tri này đã ứng nghiệm trong tình trạng nội bộ phân hóa, chính trị hỗn loạn và mất quyền tự chủ.

2. “Một vua hung dữ” cai trị Ai Cập

“Ta sẽ phó dân Ai Cập vào tay một chúa hà khắc; một vua hung dữ sẽ cai trị họ.”
— Ê-sai 19:4

“Vua hung dữ” không được nêu tên. Có vài cách hiểu:

• Ê-sa-Ha-đôn của A-si-ri, người chiếm Ai Cập năm 671 TCN;
• A-su-ba-ni-ban, người tiếp tục đàn áp và cướp phá Ai Cập;
• hoặc đây là hình ảnh tổng hợp về sự cai trị hà khắc của ngoại bang.

Cách hiểu hợp với bối cảnh nhất là sự thống trị của các vua A-si-ri, đặc biệt Ê-sa-Ha-đôn và A-su-ba-ni-ban.

3. Sông Nile và nền kinh tế suy sụp

Ê-sai 19:5–10 mô tả:

• nước sông cạn;
• lau sậy khô;
• ngư dân than khóc;
• nghề dệt vải suy sụp;
• người lao động thất nghiệp.

Không nhất thiết mọi chi tiết chỉ ứng nghiệm trong một năm. Đây có thể là hình ảnh về:

• hạn hán và mực nước Nile thất thường;
• nền kinh tế Ai Cập bị chiến tranh phá hoại;
• hệ thống nông nghiệp, đánh cá, làm giấy cói và dệt vải bị đình trệ.

Vì đời sống Ai Cập hoàn toàn tùy thuộc vào sông Nile, tai họa trên sông có nghĩa là tai họa trên cả quốc gia.

4. Sự khôn ngoan của Ai Cập trở thành ngu dại

“Các quan trưởng Xô-an thật là ngu dại…”
— Ê-sai 19:11

Ai Cập vốn nổi tiếng về tri thức, bói toán và mưu lược chính trị. Nhưng các cố vấn của họ không thể:

• ngăn chặn sự phân hóa;
• đánh bại A-si-ri;
• cứu đất nước khỏi sự suy sụp.

Điều này cũng đã ứng nghiệm trong thế kỷ VII TCN khi chính sách và quân sự Ai Cập thất bại trước A-si-ri.

III. Ê-sai 19:16–22 — ứng nghiệm một phần

Phần này bắt đầu bằng cụm từ lặp lại:

“Trong ngày đó…”

Nó mô tả một sự thay đổi lạ lùng: Ai Cập từ sợ hãi Đức Chúa Trời đến nhận biết và thờ phượng Ngài.

1. Năm thành nói tiếng Ca-na-an

“Trong ngày đó, sẽ có năm thành trong đất Ai Cập nói tiếng Ca-na-an và chỉ Đức Giê-hô-va vạn quân mà thề.”
— Ê-sai 19:18

Điều này có thể đã ứng nghiệm một phần qua các cộng đồng Do Thái tại Ai Cập:

• Sau khi Giê-ru-sa-lem thất thủ năm 586 TCN, nhiều người Do Thái chạy sang Ai Cập.
• Họ sống tại Migdol, Tahpanhes, Memphis và vùng Pathros.
• Vào thế kỷ V TCN, một cộng đồng Do Thái có đền thờ tại Elephantine.
• Vào thế kỷ II TCN, một đền thờ Do Thái khác được xây dựng tại Leontopolis.

Tuy nhiên, chúng ta không thể xác định chắc chắn “năm thành” là đúng năm thành lịch sử nào. Do đó nên nói đây là ứng nghiệm một phần, không nên khẳng định quá mức.

2. Bàn thờ và trụ kỷ niệm cho Đức Giê-hô-va

“Trong ngày đó, sẽ có một bàn thờ cho Đức Giê-hô-va giữa đất Ai Cập…”
— Ê-sai 19:19

Cộng đồng Do Thái tại Elephantine và Leontopolis cho thấy việc thờ phượng Đức Chúa Trời thật sự hiện diện trong đất Ai Cập. Nhưng lời tiên tri rộng lớn hơn những ngôi đền riêng lẻ ấy, vì câu 21 nói:

“Đức Giê-hô-va sẽ được người Ai Cập nhận biết.”

Điều này được ứng nghiệm thuộc linh thêm một bước khi Cơ Đốc giáo truyền đến Ai Cập rất sớm và Hội Thánh Ai Cập trở thành một trung tâm quan trọng của Cơ Đốc giáo.

3. Đức Chúa Trời “đánh rồi chữa lành”

“Đức Giê-hô-va sẽ đánh dân Ai Cập, vừa đánh vừa chữa lành.”
— Ê-sai 19:22

Mẫu ứng nghiệm là:

Đây vừa là điều đã xảy ra một phần trong lịch sử, vừa có thể hướng về sự phục hồi thuộc linh lớn hơn trong tương lai.

IV. Ê-sai 19:23–25 — chưa thấy ứng nghiệm trọn vẹn

“Trong ngày đó sẽ có một đường cái từ Ai Cập đến A-si-ri… dân Ai Cập cùng dân A-si-ri sẽ thờ phượng Đức Giê-hô-va.”
— Ê-sai 19:23

Và Đức Chúa Trời gọi:

• Ai Cập: “dân Ta”
• A-si-ri: “công việc của tay Ta”
• Israel: “cơ nghiệp Ta”

Đây là một lời tiên tri rất đặc biệt. Ba dân từng là kẻ thù sẽ trở nên một nguồn phước.

Đã ứng nghiệm một phần

Sau thời A-si-ri, vùng Ai Cập, Syria–Mesopotamia và Israel nhiều lần nằm dưới cùng một đế quốc, như Ba Tư, Hy Lạp và La Mã. Việc đi lại giữa các vùng trở nên dễ dàng hơn.

Trong thời Tân Ước, phúc âm cũng lan đến:

• Ai Cập;
• Israel;
• Syria và vùng đất A-si-ri cổ.

Người thuộc các dân ấy cùng thờ phượng một Đức Chúa Trời qua Chúa Giê-su Christ.

Nhưng chưa ứng nghiệm trọn vẹn

Chưa có thời kỳ lịch sử nào mà Ai Cập, A-si-ri và Israel hoàn toàn:

• hòa thuận;
• cùng thờ phượng Đức Chúa Trời;
• trở thành nguồn phước cho cả thế giới.

Vì thế, nhiều nhà giải kinh xem Ê-sai 19:23–25 là lời tiên tri về thời đại Đấng Mê-si, có thể đạt sự trọn vẹn khi Chúa thiết lập vương quốc hòa bình của Ngài.

Kết luận ngắn gọn

• Ê-sai 20: phần lớn đã ứng nghiệm lịch sử—Ách-đốt bị chiếm năm 711 TCN; Ai Cập và Cút bị A-si-ri chinh phục trong khoảng 671–663 TCN.
• Ê-sai 19:1–15: đã ứng nghiệm qua nội loạn, kinh tế suy yếu và sự thống trị của A-si-ri trên Ai Cập.
• Ê-sai 19:16–22: đã ứng nghiệm một phần qua các cộng đồng Do Thái và sự truyền bá phúc âm tại Ai Cập.
• Ê-sai 19:23–25: có sự ứng nghiệm thuộc linh một phần, nhưng sự hòa giải hoàn toàn giữa Ai Cập–A-si-ri–Israel dường như vẫn hướng về tương lai.

Bài học chính là: Đức Chúa Trời không chỉ đoán phạt các dân; Ngài còn muốn chữa lành, cứu chuộc và biến những kẻ thù nghịch thành một dân cùng thờ phượng Ngài.

Top of Form

 

Bottom of Form