NUÔI BEO CON — BÀI HỌC VỀ NUÔI DẠY CON CHÁU
Lời nói đầu:
Trước năm 1975, Đại đội Quân Y thuộc Trung đoàn 49, Sư đoàn 25 Bộ Binh đóng tại Trãng Lớn, Tây Ninh, có dịp gặp Ông Bà Bảy đang nuôi một con beo gấm con. Con beo con này do một người bạn thợ săn của ông bà tặng.
Con beo con thật dễ thương: đôi mắt ngây thơ, dáng đi vụng về, thích chơi đùa và quấn quýt bên người nuôi. Người ta có thể bồng nó trong tay, vuốt ve nó, cho nó ăn, thậm chí xem nó như một con mèo nhỏ trong nhà. Nhưng người nuôi beo khôn ngoan không bao giờ quên một điều: con vật bé bỏng hôm nay rồi sẽ trở thành một con beo lớn ngày mai.
Nếu vì thấy nó còn nhỏ mà để mặc nó muốn làm gì thì làm, không đặt giới hạn, không huấn luyện, không sửa những hành vi nguy hiểm, thì những điều tưởng như vô hại hôm nay có thể trở thành mối nguy lớn về sau. Khi beo còn nhỏ, một cái vồ chỉ làm xước da; khi nó trưởng thành, cũng cái vồ ấy có thể gây thương tích nghiêm trọng. Sức mạnh lớn dần, nhưng nếu sự huấn luyện không lớn theo, hậu quả sẽ khó lường. Tiền nhân để lại câu nói chí lý: "Dưỡng Hổ Di Họa".
Hình ảnh ấy gợi cho chúng ta một bài học sâu sắc trong việc nuôi dạy con cháu.
Dĩ nhiên, trẻ thơ không phải là hùm beo. Con trẻ là món quà quý báu Đức Chúa Trời giao cho cha mẹ và ông bà. Ẩn dụ về beo chỉ muốn nhắc chúng ta rằng: đừng để vẻ ngây thơ của hôm nay khiến chúng ta quên trách nhiệm chuẩn bị cho ngày mai.
Uốn cây từ thuở còn non, Dạy con từ thuở con còn bé thơ.
Đừng đợi cây lớn mới uốn
Khi một đứa trẻ còn nhỏ, nhiều hành vi khiến người lớn bật cười. Nó phụng phịu, giận dỗi, giành đồ chơi, nói hỗn, không chịu nghe lời, ích kỷ hoặc muốn điều gì cũng phải được điều ấy, không được là nằm vạ. Vì thương cháu, ông bà đôi khi nói: “Thôi, nó còn nhỏ mà!” Cha mẹ cũng có thể nghĩ: “Lớn lên rồi nó sẽ tự biết.”
Nhưng không phải thói quen nào cũng tự biến mất khi đứa trẻ lớn lên.
養子不教如養驢，養女不教如養豬。
Dưỡng tử bất giáo như dưỡng lư, dưỡng nữ bất giáo như dưỡng trư. *
Nuôi trai chẳng dạy không khác nuôi lừa,
Nuôi gái không rèn tựa nuôi heo.
Sự ích kỷ không được sửa có thể lớn thành tính vị kỷ.
Sự nóng giận không được kiềm chế có thể lớn thành tính hung hăng.
Sự nói dối nhỏ không được sửa có thể trở thành sự thiếu thành thật.
Sự vô lễ không được uốn nắn có thể trở thành thái độ coi thường người khác.
Sự muốn gì được nấy có thể tạo nên một người không biết chịu đựng hay hy sinh.
Một con beo lớn không bỗng nhiên có sức mạnh trong một đêm. Nó lớn lên từng ngày. Tính cách của một con người cũng vậy. Nó được hình thành từ những lựa chọn rất nhỏ, được lặp đi lặp lại qua nhiều năm.
Vì thế Kinh Thánh dạy:
“Hãy dạy cho trẻ thơ con đường nó phải theo; dầu khi nó trở về già, cũng không hề lìa khỏi đó.”
— Châm-ngôn 22:6
Yêu thương không có nghĩa là nuông chiều
Người nuôi beo thật sự thương con vật sẽ không cho nó làm mọi điều nó muốn. Có những giới hạn phải được đặt ra chính vì sự an toàn của nó và của những người chung quanh.
Nuôi dạy con cháu cũng vậy.
Có khi chúng ta nghĩ rằng thương con là cho con điều nó muốn; thương cháu là không nỡ làm cháu buồn. Nhưng tình yêu chân thật không chỉ hỏi: “Làm sao cho con vui hôm nay?” mà còn hỏi: “Điều gì sẽ giúp con trở thành người tốt ngày mai?”
Kỷ luật đúng đắn không phải là trút giận lên con trẻ. Kỷ luật theo tinh thần Kinh Thánh phải đi cùng tình yêu, sự kiên nhẫn và gương mẫu.
Ê-phê-sô 6:4 dạy:
“Hãy dùng sự sửa phạt khuyên bảo của Chúa mà nuôi nấng chúng nó.”
Hai điều phải đi chung với nhau: nuôi nấng và khuyên bảo. Có tình thương nhưng cũng có giới hạn; có tha thứ nhưng cũng có trách nhiệm; có dịu dàng nhưng cũng có nguyên tắc.
Điều quan trọng hơn lời dạy là tấm gương
Người huấn luyện một con vật không thể hôm nay cho phép một điều, ngày mai lại cấm điều ấy. Sự thiếu nhất quán khiến việc huấn luyện thất bại.
Con cháu chúng ta thường quan sát cha mẹ và ông bà rất kỹ.
Chúng ta bảo chúng cầu nguyện — chúng có thấy chúng ta cầu nguyện không?
Chúng ta bảo chúng đọc Kinh Thánh — chúng có thấy Kinh Thánh được mở ra trong gia đình không?
Chúng ta dạy chúng tha thứ — chúng có thấy chúng ta tha thứ cho người làm mình tổn thương không?
Chúng ta bảo chúng đi nhà thờ — chúng có thấy chúng ta yêu mến nhà Chúa không?
Chúng ta dạy chúng bài học cảm tạ — chúng có nghe chúng ta cảm tạ Chúa trong những ngày khó khăn không?
Con trẻ không chỉ học bằng tai; chúng học rất nhiều bằng mắt.
Đức tin truyền cho thế hệ sau không chỉ bằng những bài giảng, nhưng bằng một đời sống mà con cháu có thể nhìn thấy.
Ông bà cũng là người gieo giống
Nuôi dạy thế hệ sau không phải chỉ là trách nhiệm của cha mẹ. Ông bà có một vị trí rất đặc biệt.
Thi-thiên 78:4 nói:
“Chúng ta sẽ chẳng giấu các điều ấy cùng con cháu họ, bèn sẽ thuật lại cho dòng dõi hậu lai những sự ngợi khen Đức Giê-hô-va, quyền năng Ngài, và công việc lạ lùng mà Ngài đã làm.”
Có thể ông bà không còn đủ sức chạy theo cháu. Có thể không hiểu hết điện thoại thông minh, Internet hay thế giới AI mà thế hệ trẻ đang sống. Nhưng ông bà có một kho báu mà tuổi trẻ chưa có: kinh nghiệm về sự thành tín của Đức Chúa Trời qua nhiều năm tháng.
Hãy kể cho con cháu nghe Chúa đã dẫn mình thế nào.
Hãy kể những lần Chúa đáp lời cầu nguyện.
Hãy kể cả những lần mình thất bại và Chúa nâng mình dậy.
Hãy kể những lúc gia đình gặp khó khăn nhưng Chúa vẫn mở đường.
Đó là di sản đức tin quý hơn tiền bạc để lại.
Đừng chỉ chuẩn bị đường đi cho con cháu — hãy chuẩn bị con cháu chúng ta cho con đường
Cha mẹ thường muốn dọn mọi chướng ngại khỏi đường đi của con. Ông bà lại càng thương cháu và muốn bảo vệ cháu khỏi mọi khó khăn.
Nhưng chúng ta không thể đi theo con cháu suốt đời.
Sẽ có ngày chúng bước ra khỏi vòng tay gia đình. Chúng sẽ gặp cám dỗ, thất vọng, thất bại, những mối quan hệ phức tạp và những quyết định mà ông bà cha mẹ không thể quyết định thay.
Vì vậy, đừng chỉ chuẩn bị một con đường bằng phẳng cho con cháu; hãy chuẩn bị con cháu đủ đức tin và nhân cách để đi trên những con đường không bằng phẳng.
Hãy dạy chúng biết cầu nguyện khi sợ hãi.
Hãy dạy chúng tìm đến Lời Chúa khi phân vân.
Hãy dạy chúng đứng dậy sau thất bại.
Hãy dạy chúng biết nói “không” trước điều sai.
Hãy dạy chúng biết xin lỗi khi mình sai và tha thứ khi người khác làm mình đau.
Và trên hết, hãy dẫn chúng đến với Chúa Giê-su, để đến một ngày, khi cha mẹ và ông bà không còn bên cạnh, Chúa vẫn ở cùng chúng.
Kết luận: Hôm nay là beo bé bỏng, ngày mai sẽ là beo bự.
Người nuôi beo khôn ngoan nhìn con beo nhỏ nhưng nghĩ đến ngày nó trưởng thành.
Cha mẹ và ông bà khôn ngoan cũng vậy. Khi nhìn một đứa trẻ đang chạy chơi trước mặt mình, chúng ta không chỉ nhìn thấy đứa trẻ của hôm nay, mà còn nhìn thấy người lớn của ngày mai.
Một ngày nào đó, bàn tay bé nhỏ mà chúng ta đang nắm sẽ tự bước đi.
Một ngày nào đó, đứa cháu đang ngồi bên cạnh nghe ông bà kể chuyện sẽ trở thành một người cha, một người mẹ.
Và một ngày nào đó, khi thế hệ chúng ta không còn nữa, chính chúng sẽ kể cho thế hệ kế tiếp về tình yêu thương, sự thành tín và ân điển của Đức Chúa Trời.
Bởi vậy, xin đừng đợi đến khi cây đã lớn mới uốn cành. Đừng đợi thói quen đã thành tính cách mới sửa. Đừng đợi con cháu bước vào đời mới bắt đầu truyền đức tin.
Hãy yêu thương khi chúng còn nhỏ.
Hãy uốn nắn khi lòng chúng còn mềm.
Hãy làm gương khi mắt chúng đang nhìn.
Hãy dạy Lời Chúa khi tai chúng đang nghe.
Hãy cầu nguyện khi chúng còn ở trong vòng tay mình.
Và rồi, khi một ngày chúng ta phải buông bàn tay con cháu ra, chúng ta có thể an lòng trao chúng vào bàn tay lớn hơn — bàn tay của Đức Chúa Trời.
“Hầu cho dòng dõi hậu lai, tức là con cái sẽ sanh, được biết những điều đó; rồi phiên chúng nó truyền lại cho con cháu mình.”
— Thi-thiên 78:6
* 《增廣賢文》 (Tăng Quảng Hiền Văn), một tuyển tập các cách ngôn, tục ngữ và lời giáo huấn cổ của Trung Hoa.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét