LƯỢC KHẢO THƯ CÔ-LÔ-SE

 LƯỢC KHẢO THƯ CÔ-LÔ-SE

Thư Cô-lô-se (Colossians) là một thư tín ngắn chỉ có 4 chương, nhưng chứa đựng một trong những sự trình bày sâu sắc nhất về thân vị, địa vị và quyền tối thượng của Chúa Giê-su Christ.

Có thể tóm cả sách bằng một câu:

Đấng Christ là ĐẦY ĐỦ và TỐI CAO — người tin Chúa được đầy đủ trong Ngài.
“Anh em lại nhờ Ngài mà có được đầy dẫy mọi sự.” — Cô-lô-se 2:10

1. Tác giả, người nhận và hoàn cảnh

Tác giả: Sứ đồ Phao-lô, cùng với Ti-mô-thê được nhắc trong lời chào (1:1).

Người nhận: Hội Thánh tại Cô-lô-se, một thành phố thuộc vùng Tiểu Á, ngày nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ.

Điều đáng chú ý là dường như Phao-lô chưa trực tiếp thành lập Hội Thánh Cô-lô-se. Ê-pháp-ra có vai trò rất quan trọng trong việc đem Tin Lành đến đó:

“như anh em đã học nơi Ê-pháp-ra, là bạn đồng sự thiết nghĩa với chúng tôi.” (1:7)

Thời gian: thường được đặt khoảng AD 60–62, khi Phao-lô đang bị tù, truyền thống thường liên hệ với thời gian ông bị giam tại Rô-ma.

Cô-lô-se vì thế thường được xếp chung với Ê-phê-sô, Phi-líp và Phi-lê-môn trong nhóm gọi là Các Thư Tín Trong Tù.

---

2. Tại sao Phao-lô viết thư?

Hội Thánh đang đối diện với những sự dạy dỗ có nguy cơ làm tín hữu nghĩ rằng:

“Có Chúa Giê-su vẫn chưa đủ; còn phải thêm những điều khác.”

Những ảnh hưởng đó dường như bao gồm triết lý của loài người, luật lệ về đồ ăn thức uống, ngày lễ, sự khổ tu, và thậm chí việc thờ lạy thiên sứ (2:8,16–18,20–23).

Phao-lô không chỉ tranh luận từng điểm. Ông đi thẳng vào gốc vấn đề:

Nếu biết Đấng Christ thật sự là ai, chúng ta sẽ hiểu rằng không cần tìm một Đấng cao hơn Ngài hay một sự cứu rỗi bổ sung ngoài Ngài.

---

3. BỐ CỤC 4 CHƯƠNG

Chương	Nội dung chính	Từ khóa
1	Đấng Christ là ai	TỐI CAO
2	Đấng Christ đầy đủ cho sự cứu rỗi	ĐẦY ĐỦ
3	Đời sống mới trong Đấng Christ	ĐỔI MỚI
4	Cầu nguyện, làm chứng và phục vụ	THỰC HÀNH

Chương 1 — ĐẤNG CHRIST TỐI CAO

Chương này chứa một trong những đoạn Christology quan trọng nhất trong Tân Ước: Cô-lô-se 1:15–20.

Phao-lô trình bày Chúa Giê-su là:

• hình ảnh của Đức Chúa Trời không thấy được;
• Đấng có trước muôn vật;
• Đấng bởi Ngài muôn vật được dựng nên;
• Đấng mà muôn vật được dựng nên cho Ngài;
• Đấng giữ cho muôn vật đứng vững;
• Đầu của Hội Thánh;
• Đấng làm hòa chúng ta với Đức Chúa Trời bởi huyết trên thập tự giá.

Một câu đặc biệt mạnh mẽ:

“Muôn vật đã được dựng nên bởi Ngài và vì Ngài.” (1:16)

Không chỉ bởi Ngài, mà còn vì Ngài. Chúa Giê-su không phải một phần nhỏ trong chương trình của Đức Chúa Trời; Ngài là trung tâm của chương trình ấy.

Chương 2 — ĐẤNG CHRIST LÀ ĐẦY ĐỦ

Đây là phần cảnh cáo.

“Hãy giữ chừng, kẻo có ai lấy triết học và lời hư không, theo lời truyền khẩu của loài người... mà bắt anh em phục chăng.” (2:8)

Phao-lô đưa ra chân lý đối nghịch:

“Vì sự đầy dẫy của bổn tánh Đức Chúa Trời thảy đều ở trong Đấng ấy như có hình.” (2:9)

Rồi ngay sau đó:

“Anh em lại nhờ Ngài mà có được đầy dẫy mọi sự.” (2:10)

Đây có thể xem là trọng tâm thần học của Cô-lô-se:

Sự đầy trọn của Đức Chúa Trời ở trong Đấng Christ → và người tin Chúa được đầy đủ trong Đấng Christ.

Vì vậy, đừng lấy Đấng Christ + triết học, Đấng Christ + nghi lễ, Đấng Christ + luật lệ con người, hay Đấng Christ + kinh nghiệm huyền bí làm nền tảng cứu rỗi.

Đấng Christ là đủ.

Chương 3 — SỐNG ĐỜI SỐNG MỚI

Sau hai chương nói về chúng ta tin điều gì, Phao-lô chuyển sang chúng ta phải sống thế nào.

“Vậy nếu anh em được sống lại với Đấng Christ, hãy tìm các sự ở trên trời.” (3:1)

Có hai động tác:

Cởi bỏ con người cũ — giận dữ, thịnh nộ, hung ác, nói hành, nói tục, nói dối...

Mặc lấy con người mới — lòng thương xót, nhân từ, khiêm nhường, mềm mại, nhịn nhục, tha thứ và yêu thương.

Đặc biệt:

“Trên hết mọi sự đó, phải mặc lấy lòng yêu thương, vì là dây liên lạc của sự trọn lành.” (3:14)

Đời sống mới phải thể hiện ngay trong gia đình: vợ chồng, cha mẹ, con cái; rồi trong công việc và cách đối xử với người khác.

Chương 4 — CẦU NGUYỆN, LÀM CHỨNG, PHỤC VỤ

Phao-lô đưa thần học cao siêu trở về đời sống rất thực tế:

“Phải bền đỗ và tỉnh thức trong sự cầu nguyện, mà thêm sự tạ ơn vào.” (4:2)

Ông cũng dạy cách sống với người chưa tin:

“Hãy lấy sự khôn ngoan ăn ở với những người ngoại...” (4:5)

và:

“Lời nói anh em phải có ân hậu theo luôn, và nêm thêm muối...” (4:6)

Một người đặt Đấng Christ làm trung tâm không chỉ tin đúng, mà còn phải nói năng đúng, cư xử đúng, cầu nguyện đúng và phục vụ trung tín.

---

4. DÒNG TƯ TƯỞNG CỦA CẢ SÁCH

Ta có thể nhìn Cô-lô-se như một dòng chảy rất đẹp:

CHRIST → SALVATION → TRANSFORMATION → APPLICATION

Đấng Christ là ai
↓
Đấng Christ đã làm gì cho tôi
↓
Tôi trở thành người mới như thế nào
↓
Tôi phải sống thế nào mỗi ngày

Hay nói ngắn gọn:

Chương 1: NHÌN lên Đấng Christ
Chương 2: BÁM CHẶT lấy Đấng Christ
Chương 3: SỐNG giống Đấng Christ
Chương 4: LÀM CHỨNG về Đấng Christ

5. Câu chìa khóa

Nếu chọn vài câu để ghi nhớ khi học Cô-lô-se, tôi đề nghị:

1:16 — “Muôn vật đã được dựng nên bởi Ngài và vì Ngài.”

1:18 — “Hầu cho trong mọi vật, Ngài đứng đầu hàng.”

2:9–10 — Sự đầy dẫy của bổn tánh Đức Chúa Trời ở trong Đấng Christ, và chúng ta được đầy đủ trong Ngài.

3:2 — “Hãy ham mến các sự ở trên trời, đừng ham mến các sự ở dưới đất.”

3:17 — “Mặc dầu anh em nói hay làm, cũng phải nhân danh Đức Chúa Jêsus mà làm mọi điều.”

Bài học lớn nhất

Cô-lô-se dạy chúng ta đừng chỉ dành cho Chúa Giê-su một chỗ trong đời sống; hãy để Ngài đứng đầu mọi chỗ trong đời sống.

Ngài là Đấng Tạo Hóa, Đầu Hội Thánh, Đấng Cứu Chuộc, và Chúa của đời sống hằng ngày.

Vì thế, thông điệp của Cô-lô-se có thể cô đọng thành ba chữ:

CHRIST IS ENOUGH — ĐẤNG CHRIST LÀ ĐỦ.

Christology

Christology thường trả lời những câu hỏi lớn như: Chúa Giê-su là ai? Ngài có thật là Đức Chúa Trời không? Ngài có thật sự là con người không? Hai bản tính thần và nhân kết hợp thế nào? Tại sao Ngài nhập thể, chịu chết và sống lại? Ngài đang làm gì hiện nay và sẽ làm gì khi trở lại?

Một câu Kinh Thánh rất cô đọng về Christology là:

“Vì sự đầy dẫy của bổn tánh Đức Chúa Trời thảy đều ở trong Đấng ấy như có hình.”
— Cô-lô-se 2:9

Có thể tóm tắt Christology trong 7 điểm:

1.     Tiền hữu — Ngài đã hiện hữu trước khi nhập thể (Giăng 1:1–3).

2.     Nhập thể — Ngôi Lời trở nên xác thịt (Giăng 1:14).

3.     Thần tính — Ngài thật là Đức Chúa Trời (Cô-lô-se 2:9).

4.     Nhân tính — Ngài thật là con người (Hê-bơ-rơ 2:14–17).

5.     Thập tự giá — Ngài chết để cứu chuộc tội nhân (1 Phi-e-rơ 2:24).

6.     Phục sinh & thăng thiên — Ngài chiến thắng sự chết và hiện đang ngự bên hữu Đức Chúa Trời (1 Cô-rinh-tô 15:3–4; Hê-bơ-rơ 1:3).

7.     Tái lâm & trị vì — Ngài sẽ trở lại trong vinh hiển (Khải Huyền 19:11–16).

Điểm cốt lõi: Chúa Giê-su Christ là một Thân Vị với hai bản tính — hoàn toàn Đức Chúa Trời và hoàn toàn con người. Vì Ngài là Đức Chúa Trời, Ngài có quyền năng cứu chúng ta; vì Ngài trở nên người, Ngài có thể đại diện chúng ta và chết thay cho chúng ta.

Đặc biệt, thư Cô-lô-se là một trong những sách mạnh nhất về Christology, nhất là Cô-lô-se 1:15–20: Đấng Christ là hình ảnh Đức Chúa Trời, Đấng Tạo Hóa, Đấng có trước muôn vật, Đầu Hội Thánh, Đấng phục sinh và Đấng làm hòa muôn vật với Đức Chúa Trời.